વરસાદનું પાણી પીવાય કે નહીં? આયુર્વેદમાં શું કહ્યું છે ચાલો જાણીએ..
આયુર્વેદમાં વરસાદના પાણીને ગંગા અંબુ કે ગાંગ જલ (આકાશમાંથી પડતું શુદ્ધ જળ) કહેવામાં આવ્યું છે અને તેને તમામ પ્રકારના જળમાં સૌથી શ્રેષ્ઠ અને અમૃત સમાન માનવામાં આવ્યું છે. મહર્ષિ વાગ્ભટ્ટ રચિત અષ્ટાંગ હૃદયમ્ ના સૂત્રસ્થાન, અધ્યાય-૫ માં વરસાદના પાણીનું વર્ણન કરતા લખ્યું છે:
જીવનં તર્પણં હૃદ્યં હ્લાદિ બુદ્ધિપ્રબોધનમ્।
તન્વવ્યક્તરસં મૃષ્ટં શીતં લઘુ અમૃતોપમમ્॥
અર્થ: આ આકાશી (વરસાદનું) જળ:
જીવનં: પ્રાણ આપનારું અને જીવન આપનારું છે.
તર્પણં: શરીર અને ઇન્દ્રિયોને તૃપ્તિ આપનારું છે.
હૃદ્યં: હૃદય માટે હિતકારી અને મનને પ્રસન્ન કરનારું છે.
બુદ્ધિપ્રબોધનમ્: બુદ્ધિ, મન અને સ્મૃતિશક્તિને જાગ્રત/તીક્ષ્ણ કરનારું છે.
તન્વવ્યક્તરસં: અત્યંત સૂક્ષ્મ, સ્વચ્છ અને સ્પષ્ટ સ્વાદ વગરનું (મીઠું) છે.
શીતં અને લઘુ: શીતળ (ઠંડું) અને પચવામાં એકદમ હલકું છે.
અમૃતોપમમ્: સ્વભાવથી જ અમૃત સમાન ગુણકારી છે.
વરસાદનું પાણી પીવાના ફાયદા:
પચવામાં ખૂબ હલકું (લઘુ): તે શરીરના પાચનાગ્નિને મંદ કરતું નથી અને ઝડપથી પચી જાય છે.
ત્રિદોષ શામક: આયુર્વેદ મુજબ શુદ્ધ ગાંગ જલ વાયુ, પિત્ત અને કફ – ત્રણેય દોષોને સંતુલિત રાખે છે.
કુદરતી Alkaline: આકાશમાંથી પડતું શુદ્ધ પાણી શરીરમાંથી ટોક્સિન્સ (ઝેરી તત્ત્વો) બહાર કાઢવામાં અને એસિડિટી ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
ત્વચા અને પાચન માટે ઉત્તમ: તે શરીરને અંદરથી સક્ષમ રીતે Hydrate કરે છે, જેથી ત્વચામાં ચમક આવે છે અને પાચન સુધરે છે.
આયુર્વેદિક અને આધુનિક સ્વચ્છતાના નિયમો મુજબ વરસાદના પાણીનો સંગ્રહ
પ્રથમ વરસાદનું પાણી ન લેવું
ચોમાસાના શરૂઆતના ૨ થી ૩ વરસાદનું પાણી ક્યારેય ભેગું ન કરવું, કારણ કે તે વાતાવરણના પ્રદૂષણને નીચે લાવે છે.
પાણી ભેગું કરવાની સાચી રીત
વરસાદ શરૂ થાય તેના ૧૫ થી ૨૦ મિનિટ પછી જ્યારે હવામાન અને છત ધોવાઈ જાય, ત્યાર પછી જ પાણી ભેગું કરવું.
પાણીને સીધું આકાશમાંથી જ મોટા સ્વચ્છ વાસણમાં (જેમ કે તાંબા, ચાંદી કે સ્ટેનલેસ સ્ટીલના વાસણમાં) ઝીલવું. છત કે પાઇપ પરથી આવતું પાણી ટાળવું.
ગાળવું અને ઉકાળવું
ભેગા કરેલા પાણીને સફેદ સુતરાઉ (કોટન) કપડાથી ગાળી લેવું. આયુર્વેદ અનુસાર વરસાદનું પાણી ગમે તેટલું શુદ્ધ હોય, તો પણ ઉપયોગમાં લેતા પહેલાં તેને *૧૦-૧૫ મિનિટ ઉકાળવું નિર્દોષ અને સૌથી સુરક્ષિત રહે છે.
સંગ્રહ (Storage)
ઉકાળેલા પાણીને તાંબા, ચાંદી કે માટીના વાસણમાં ઢાંકીને રાખવું. આ પાણીનો ઉપયોગ ૨૪ કલાકની અંદર કરી લેવો શ્રેષ્ઠ છે (આયુર્વેદ મુજબ ઉકાળેલું પાણી ૨૪ કલાક પછી વાસી ગણાય છે).
0 Reviews