મગફળી કોની સાથે, કઈ રીતે ખાવાથી શું શું ફાયદાઓ થાય ચાલો તે જાણીએ.

આયુર્વેદમાં મગફળીને ભૂચણક (ભૂમિના ચણા) અથવા ભૂફલી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેના ગુણધર્મો અને સ્વાસ્થ્ય પ્રભાવ વિશે ગ્રંથોમાં નીચે મુજબ વર્ણન જોવા મળે છે.

ભૂફલી મધુરા સ્નિગ્ધા બલ્યા વાતહરા ગુરુઃ। રક્તપિત્તપ્રકોપાન્તા ધાતુપુષ્ટિવિવર્ધિની॥

અર્થ: મગફળી સ્વાદમાં મધુર, સ્નિગ્ધ, શરીરને બળ આપનારી, વાયુ દોષનું શમન કરનારી અને પચવામાં ભારે છે. તે શરીરની સાતેય ધાતુઓને પુષ્ટ કરે છે અને વીર્ય તથા ઓજસ વધારે છે.

ગોળ સાથે (મગફળી + દેશી ગોળ):

ફાયદો: આ સંયોજન શરીરમાં તાત્કાલિક આયર્ન વધારીને એનિમિયા (લોહીની કમી) દૂર કરે છે.

વિશેષતા: હાડકાં મજબૂત બને છે અને સ્ત્રીઓમાં થતી શારીરિક નબળાઈમાં ઉત્તમ લાભ આપે છે.

રાત્રે પલાળીને સવારે ખાલી પેટે:

ફાયદો: મગફળીને ૮-૧૦ કલાક પલાળી રાખવાથી તેના ગરમ ગુણ શાંત થાય છે અને તે પચવામાં હળવી બને છે.

વિશેષતા: બદામ જેટલું જ પોષણ મળે છે, સ્મરણશક્તિ સુધરે છે અને હૃદયનું સ્વાસ્થ્ય સારું રહે છે.

શેકેલી મગફળી (સિંધવ મીઠું કે જીરું સાથે):

ફાયદો: કાચી મગફળી પચવામાં ભારે હોય છે, પરંતુ શેકવાથી તે અગ્નિદીપક બને છે.

વિશેષતા: પેટમાં ગેસ કે વાયુ થતો નથી અને ભૂખ નિયંત્રિત રહે છે.

દૂધ સાથે (મગફળીની પેસ્ટ અથવા ખાધા પછી નવશેકું દૂધ):

ફાયદો: દુર્બળતા દૂર કરી વજન વધારવા (બૃહણ કર્મ) માટે આ ઉત્તમ પ્રયોગ છે.

વિશેષતા: માંસપેશીઓ મજબૂત બને છે અને શરીર પુષ્ટ થાય છે.

ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો 

• મગફળી ખાધા પછી તરત જ ઠંડું પાણી પીવું નહીં, તેનાથી કફ અને ઉધરસ થઈ શકે છે.
• ત્વચાના રોગો, એસિડિટી કે પિત્ત પ્રકૃતિવાળા લોકોએ મગફળી હંમેશા પલાળીને અથવા મર્યાદિત માત્રામાં ખાવી જોઈએ.
• દરરોજ એક મુઠ્ઠી જેટલી મગફળી શરીર માટે આદર્શ માત્રા ગણાય છે.