ચોમાસાની ઋતુમાં હવામાં ભેજનું પ્રમાણ વધુ હોવાને કારણે ત્વચા પર ધાધર અને અન્ય ફંગલ ઇન્ફેક્શન થવાનું જોખમ ખૂબ વધી જાય છે. ધાધર થવાના મુખ્ય કારણો અને તેનાથી બચવા તથા મટાડવાના ઉપાયો નીચે મુજબ છે:
ચોમાસામાં ધાધર થવાના કારણો
વધારે પડતો ભેજ અને પરસેવો:
ચોમાસામાં હવામાં ભેજ વધુ હોય છે, જેના કારણે કપડાં અંદરથી ભેજવાળા રહે છે અને શરીર પર પરસેવો સુકાતો નથી. ભેજવાળી અને ગરમ જગા ફંગસ (ફૂગ)ના વિકાસ માટે ઉત્તમ ગણાય છે.
ભીના કે અડધા સુકાયેલા કપડાં પહેરવા: વરસાદમાં કપડાં બરાબર સુકાતા નથી. ભેજવાળાં કે ભીના કપડાં (ખાસ કરીને અંડરગારમેન્ટ્સ, મોજાં કે જીન્સ) લાંબો સમય પહેરી રાખવાથી ફંગલ ઇન્ફેક્શન ઝડપથી ફેલે છે.
ચુસ્ત (Tight) કપડાં:
ચુસ્ત કપડાં પહેરવાથી ત્વચાને હવાની અવરજવર મળતી નથી અને જે જગ્યાએ ઘર્ષણ થાય (જેમ કે સાથળના ભાગે કે બગલમાં) ત્યાં ધાધર થવાની શક્યતા વધી જાય છે.
ચેપી સંપર્ક:
ધાધર થાયેલી વ્યક્તિના ટુવાલ, કપડાં, સાબુ કે પથારીનો ઉપયોગ કરવાથી ફંગસ એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં ફેલાય છે.
ભીના પગરખાં કે મોજાં
વરસાદના પાણીમાં પગરખાં અને મોજાં પલળી જવાથી પગની આંગળીઓ વચ્ચે ધાધર થાય છે.
ધાધરથી બચવાના અને મટાડવાના ઉપાયો
ત્વચાને સુકી રાખો:
નાહ્યા પછી કે વરસાદમાં પલળ્યા પછી શરીરને ટુવાલથી બરાબર લૂછીને કોરું કરો. સાથળ, બગલ અને આંગળીઓ વચ્ચે ખાસ સફાઈ રાખો.
સુતરાઉ (Cotton) અને ઢીલાં કપડાં પહેરો:
ચોમાસામાં સિન્થેટિક કે જીન્સ જેવા જાડા કપડાંને બદલે હળવા અને સુતરાઉ કપડાં પહેરો જેથી હવાની અવરજવર જળવાઈ રહે.
કપડાં બરાબર સુકવો:
કપડાં તડકામાં અથવા ઇસ્ત્રી (Iron) કરીને જ પહેરો, જેથી તેમાં રહેલો ભેજ અને બેક્ટેરિયા/ફંગસ નષ્ટ થઈ જાય.
અંગત વસ્તુઓ શેર ન કરો: તમારો ટુવાલ, કાંસકો, રૂમાલ, કપડાં અને પથારી અલગ રાખો.
એન્ટિફંગલ સાબુ કે પાવડર:
નાહવા માટે લીમડા વાળા કે ડોક્ટરની સલાહ મુજબના એન્ટિફંગલ સાબુનો ઉપયોગ કરી શકો છો. પરસેવો વધુ થતો હોય ત્યાં એન્ટિફંગલ ડસ્ટિંગ પાવડર લગાવો.
સરળ કુદરતી ઉપચાર
લીમડો: લીમડાના પાનને પાણીમાં ઉકાળીને તે પાણીથી નાહવાથી ત્વચાના ઇન્ફેક્શનમાં રાહત મળે છે.
હળદર અને નાળિયેર તેલ: નાળિયેરના તેલમાં થોડી હળદર ભેળવીને ધાધર વાળી જગ્યાએ લગાવવાથી તેના એન્ટિ-ફંગલ ગુણોને લીધે ખંજવાળ અને બળતરા ઘટે છે.
લીલો મલમ
જો ધાધર સામાન્ય હોય કે વધુ હોય, નવી હોય કે જૂની હોય. ગમેતેવી ધાધર હોય, ખરજવું હોય કે અન્ય ચામડીના રોગ હોય તો લીલો મલમ સવારે અને રાત્રે લગાડવાથી ધાધર મટ્યા વગર રહેતી જ નથી.
બ્લડ પ્યોરીફાઈ
જો વારંવાર ધાધર થતી હોય તો ખદિરના વૃક્ષની છાલનો ઉકાળો પીવો અને આયુર્વેદિક ઉકાળા પીવા આનાથી અંદરનું બ્લડ પ્યોરીફાઈ થઈ જશે અને ધાધર જડમૂળથી જતી રહેશે.
ધાધર થાય છે અને મટે છે, ફરી થાય છે અને મટે છે.. ફરી થાય છે.. આવું શા માટે થાય છે ?
ધાધર વારંવાર થવા અને મટ્યા પછી ફરી ઉભરી આવવા પાછળ કેટલાંક ચોક્કસ વૈજ્ઞાનિક કારણો છે:
કોર્સ અધૂરો છોડી દેવો (સૌથી મોટું કારણ)
જ્યારે તમે કોઈ એન્ટિફંગલ ક્રીમ કે દવા ચાલુ કરો છો, ત્યારે 5 થી 7 દિવસમાં ઉપરથી ખંજવાળ અને લાલાશ ગાયબ થઈ જાય છે. આપણને લાગે છે કે ધાધર મટી ગઈ અને આપણે દવા બંધ કરી દઈએ છીએ. પરંતુ ત્વચાના ઊંડા કોષોમાં ફંગસના બીજાણુ (Fungal Spores) જીવંત હોય છે. દવા બંધ થતાં જ અનુકૂળ વાતાવરણ મળતાં તે ફરીથી સક્રિય થઈ જાય છે.
સ્ટીરોઈડ (Steroid) વાળી દવાનો ઉપયોગ
ઝડપથી મટાડવા માટે સ્ટીરોઈડ વાળી દવા લગાવવાથી ખંજવાળમાં તરત રાહત મળે છે, પરંતુ સ્ટીરોઈડ ત્વચાની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટાડી દે છે. આનાથી ફંગસ નાશ પામવાને બદલે ત્વચામાં વધુ ઊંડે ઉતરી જાય છે અને દવા બંધ કરતા જ બમણા જોરથી બહાર આવે છે.
પોતાના જ કપડાં કે વસ્તુઓથી "રી-ઇન્ફેક્શન"
તમે દવાથી ફંગસ મટાડી દો, પણ જો તમારા જૂના અંડરગારમેન્ટ્સ, ટુવાલ, કે પથારીમાં ફંગસના બીજાણુ રહી ગયા હોય, તો તે જ કપડાં ફરી પહેરવાથી ધાધર પાછી થાય છે.
ભેજ અને પરસેવાનો સતત સંપર્ક
સાથળ, બગલ કે કમરના ભાગે પરસેવો કે ભેજ જળવાઈ રહે, અથવા સતત જીન્સ/ચુસ્ત કપડાં પહેરવાના કારણે ત્વચા સુકાતી ન હોય, તો ફંગસને વધવા માટે વારંવાર અનુકૂળ વાતાવરણ મળી રહે છે.
ઘરમાં બીજા કોઈને ઇન્ફેક્શન હોવું
જો પરિવારના કોઈ અન્ય સભ્યને ધાધર હોય અને એમની સારવાર ન થતી હોય, તો એમના સંપર્કથી તમને વારંવાર ઇન્ફેક્શન લાગ્યા કરે છે.
અન્ય તબીબી કારણો
જો શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી હોય અથવા ડાયાબિટીસ જેવી સ્થિતિ હોય, તો પણ ફંગલ ઇન્ફેક્શન વારંવાર ઉથલો મારે છે.
આ ચક્રમાંથી કાયમી છુટકારો મેળવવા શું કરવું?
ડોક્ટરનો કોર્સ પૂરો કરો:
ત્વચાના નિષ્ણાત બતાવે તે દવા અને ક્રીમ ધાધર મટી ગયા પછી પણ ડોક્ટર કહે ત્યાં સુધી (સામાન્ય રીતે 3 થી 4 મહિના) ચાલુ રાખો. નુકસાન કે સાઈડઇફેક્ટ વગર ધીમા રિઝલ્ટ વાળી આયુર્વેદિક દવાઓ જ લેવી જોઈએ.
સ્ટીરોઈડ વાળી ક્રીમ બંધ કરો:
એલોપથીમાં ઝડપથી મટાડવા માટે સ્ટીરોઈડ વાળી દવાઓ આપતાં હોય છે, માટે આવી દવાનો ઉપયોગ બિલકુલ ન કરો.
કપડાં ગરમ પાણીમાં ધુઓ અને ઇસ્ત્રી કરો: તમારા બધા જ અંડરગારમેન્ટ્સ અને ટુવાલ ગરમ પાણીમાં ધોઈ, ડેટોલ/એન્ટિસેપ્ટિકથી સાફ કરી, તડકામાં સુકવ્યા પછી *અંદરની તરફ ઇસ્ત્રી કરીને જ પહેરો*. ગરમીથી ફંગસના બીજાણુ મરી જાય છે.
અંગત વસ્તુઓ અલગ રાખો:
ટુવાલ, સાબુ અને કપડાં પરિવારના બીજા સભ્યોથી અલગ રાખો.
ત્વચા કોરી રાખો:
નાહ્યા પછી શરીર બરાબર સુકવો અને ડસ્ટિંગ એન્ટિફંગલ પાવડરનો ઉપયોગ કરો.
જો તમે આયુર્વેદિક દવાનો પૂરો કોર્સ કરશો અને કપડાંની બરાબર સફાઈ રાખશો, તો આ વારંવાર થવાનું ચક્ર કાયમ માટે બંધ થઈ જશે.
0 Reviews