પવિત્ર શ્રાવણમાસમાં શું ખાવુ અને શું ન ખાવુ? ચાલો જાણીએ..
શ્રાવણ મહિનામાં ભેજવાળા અને પરિવર્તનશીલ વાતાવરણમાં આયુર્વેદ અનુસાર પાચનશક્તિ (જઠરાગ્નિ) ખૂબ જ મંદ પડી જાય છે. આ સમયે વાયુ અને પિત્ત દોષનો પ્રકોપ વધતો હોવાથી આહારમાં ખાસ કાળજી રાખવી જરૂરી છે.
ગુજરાતના હાલના વાતાવરણને ધ્યાનમાં રાખીને શું ખાવું અને શું ન ખાવું તેનું વિગતવાર લિસ્ટ નીચે મુજબ છે:
શું ખાવું? (હલકો અને સુપાચ્ય આહાર):
તાજો અને ગરમ ખોરાક: ભેજવાળા વાતાવરણમાં બેક્ટેરિયા ઝડપથી વધતા હોવાથી હંમેશા તાજો, ગરમ અને હલકો ખોરાક લેવો.
ઉકાળેલું પાણી: પાણીને ઉકાળીને, નવશેકું કે રૂમ ટેમ્પરેચર પર આવ્યા પછી જ પીવું. ઉકાળતી વખતે તેમાં થોડી સુંઠ કે અજમો ઉમેરી શકાય.
જૂના અનાજ: જૂના ચોખા, મગ, રાજગરો, મોરૈયો અને સાબુદાણા જેવા પાચનમાં હલકા અનાજ.
મગ અને મગનું ઓસામણ: ચોમાસા માટે મગ શ્રેષ્ઠ ગણાય છે. તે વાયુ અને પિત્ત શામક છે.
પાચક મસાલા: અજમો, હિંગ, જીરૂ, હળદર, કાળા મરી અને સુંઠનો ખોરાકમાં ઉપયોગ કરવો, જેથી પાચન સુધરે.
બાફેલી અને તાજી શાકભાજી: દૂધી, તુરીયા, ગલકા, પરવળ અને ભીંડા જેવી શાકભાજીને બરાબર ધોઈને પકવીને જ ખાવી.
દેશી ગાયનું ઘી:ખોરાકમાં થોડું ઘી ઉમેરવાથી પાચન અગ્નિ પ્રદીપ્ત થાય છે અને વાયુનું શમન થાય છે.
શું ન ખાવું? (ટાળવા જેવા પદાર્થો):
લીલાં પાંદડાવાળાં શાકભાજી: શ્રાવણમાં પાલક, મેથી, કોથમરી કે તાંજળજો ન ખાવા. ચોમાસામાં તેમાં કીટકો અને વાયરસ વધી જાય છે, જે પેટના રોગ કરે છે.
દહીં અને છાસ (ખાસ કરીને રાત્રે): શ્રાવણમાં દહીં અને ખાટી છાસ શરીર કફ અને પિત્ત વધારે છે તેમજ પાચન મંદ કરે છે.
ભારે અને તળેલું ફરાળ: બટાકા, તળેલી ચિપ્સ, સાબુદાણાના વડા કે વધુ પડતો આકરો આહાર ઉપવાસ દરમિયાન પણ પાચનતંત્ર બગાડે છે.
વાસી કે ફ્રિજમાં રાખેલો ખોરાક: ઠંડો કે વાસી ખોરાક ભેજવાળા વાતાવરણમાં ઝાડા, ઉલટી અને ગેસનું કારણ બને છે.
કાચું સચવાયેલું સલાડ: શાકભાજી અને ફળો કાચા ખાવાને બદલે બરાબર ધોઈને અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી હળવા પકવીને ખાવા.
અડદ, ચણા અને ભારે કઠોળ: આ ખોરાક વાયુ વધારે છે અને પેટમાં ગેસ કે અફારો ઉત્પન્ન કરે છે.
મહત્વની ટીપ:
શ્રાવણ દરમિયાન "એકટાણું" (દિવસમાં એક જ વાર ભોજન) અથવા હળવો ઉપવાસ કરવો આયુર્વેદની દ્રષ્ટિએ શરીરને ડિટોક્સ (Detox) કરવાનો ઉત્તમ રસ્તો છે.
રસપ્રદ અને સચોટ નવી-નવી આયુર્વેદિક માહિતી દરોજ વોટ્સઅપ પર મેળવવા માટે Omshreesalescorporation ના વોટ્સઅપ ગ્રુપમાં જોડાય જાવ.
0 Reviews