દાંતમાં દુખાવો હોય તો આ રહ્યા તેના ઉપાયો
આયુર્વેદમાં દાંત અને પેઢાની તકલીફોને 'દન્ત રોગ' અથવા 'દન્ત શૂલ' (દાંતનો દુખાવો) કહેવામાં આવે છે. આયુર્વેદિક શાસ્ત્રો અનુસાર દાંતની સંભાળ અને દુખાવાના નિવારણ અંગે વિગતવાર માહિતી નીચે મુજબ છે:
ચરક સંહિતા (સુશ્રુત સંહિતા / અષ્ટાંગ હૃદય) માં મુખ અને દાંતની સ્વચ્છતા માટે નીચે મુજબનો પ્રખ્યાત શ્લોક આપ્યો છે:
कषायं कटुकं तिक्तं कषायं वा यथाबलम् |
प्रातरुत्थाय यो भुङ्क्ते न स दन्तरुजा युतः॥
અર્થ: જે વ્યક્તિ દરરોજ સવારે ઊઠીને કષાય (તૂરો), કટુ (તીખો) અથવા તિક્ત (કડવો) રસ ધરાવતી વનસ્પતિઓની દાતણ (જેમ કે લીમડો, વડ કે ખદિર) વડે દાંત સાફ કરે છે, તેને દાંતનો દુખાવો કે રોગ થતો નથી.
गण्डूषधारणान्नित्यं दन्ता दृढा भवन्ति च।
मुखशोषो न जायेत मुखदुर्गन्धनाशनम्॥
અર્થ: દરરોજ ગંડૂષ (તેલ અથવા ઔષધીય દ્રવ્ય મોઢામાં થોડો સમય રાખીને કોગળા કરવા) કરવાથી દાંત મજબૂત બને છે, મોઢું સૂકાતું નથી અને દુર્ગંધ ઓછી થાય છે.
ઘરેલુ ઉપાય
લવિંગ
દાંતના દુખાવા માટે લવિંગનું તેલ રૂના પૂમડામાં બોળીને જે-તે દાંત પર રાખવું અથવા ૧-૨ લવિંગ દાંત નીચે દબાવી રાખવું.
હળદર અને સરસિયું તેલ
અડધી ચમચી હળદરમાં થોડું સરસિયું તેલ અને ચપટી મીઠું ઉમેરી પેસ્ટ બનાવી પેઢા પર હળવા હાથે માલિશ કરવી.
હીંગ
હીંગને લીંબુના રસમાં ભેળવી થોડી ગરમ કરી રૂ વડે દુખતા દાંત પર મૂકવાથી તાત્કાલિક રાહત મળે છે.
મીઠાવાળા નવશેકા પાણીના કોગળા
દિવસમાં ૨-૩ વખત નવશેકા પાણીમાં સિંધવ મીઠું ઉમેરી કોગળા કરવાથી ઇન્ફેક્શન ઘટે છે.
ઓઇલ પુલિંગ (ગંડૂષ)
સવારે નયણે કોઠે ૧ ચમચી તલનું તેલ કે કોપરેલ મોંમાં ૫-૧૦ મિનિટ ફેરવીને થૂંકી દેવું.
આયુર્વેદિક દવાઓ
દાંત અને પેઢાના દુખાવા કે લોહી નીકળવાની સમસ્યામાં આ તેલના મોંમાં કોગળા કરવા અથવા માલિશ કરવી.
દન્ત મંજન
દંતધાવન માટે ત્રિફળા ચૂર્ણ, બકુલ ચૂર્ણ, અથવા ખદિરાદિ ચૂર્ણમાંથી બનેલા આયુર્વેદિક દંતમંજનનો ઉપયોગ કરવો.
ખદિરાદિ વટી
આ ગોળી મોંમાં રાખીને ચૂસવાથી દાંતનો દુખાવો, મોંના છાલા અને પેઢાનો સોજો દૂર થાય છે.
મહાષડબિંદુ તેલ/કુરક્યુમિન:
દાંતના મૂળમાં બેક્ટેરિયા કે પાક (પૂં) હોય ત્યારે વૈદ્યની સલાહ મુજબ ત્રિફળા ગુગ્ગુલુ અથવા કંચનાર ગુગ્ગુલુ લેવામાં આવે છે.
જો દાંતમાં ઊંડી કાવિટી (સડો) હોય કે અસહ્ય દુખાવો સતત રહેતો હોય, તો આયુર્વેદિક ઉપાયોની સાથે ડેન્ટિસ્ટ (દંત ચિકિત્સક) પાસે તપાસ કરાવી લેવી જરૂરી છે.
0 Reviews